Moc wyznacza odbiornik, który najciężej rusza. Jakość prądu wyznacza odbiornik najbardziej wrażliwy. Na tych dwóch skrajnościach stoi cały dobór agregatu — i żadna z nich nie ma nic wspólnego z największą liczbą na naklejce.

5października

Film „Jaki agregat na budowę? Moc, rozruch, fazy, jakość prądu” Premiera 5 października na naszym kanale. Dwanaście minut: co znaczą liczby na tabliczce, dlaczego silnik przy rozruchu pobiera wielokrotność swojej mocy, ile agregat trójfazowy odda z jednego gniazda 230 V i kiedy dopłata do inwertera ma sens. Cały skrót tekstowy i ściągę masz już poniżej.

Pobierz ściągę PDF — dobór agregatu, jedna strona A4

Bez zapisów i bez podawania maila. Bezpieczeństwo i eksploatacja są na drugiej kartce: agregat w pracy — różnicówka, czad, przewody, paliwo.

Metoda doboru w trzech krokach

Suma. Zsumuj moce wszystkiego, co pracuje jednocześnie. Nie wszystkiego, co wozisz w busie.
Rozruch. Znajdź jedno urządzenie, które najciężej rusza, i dolicz tylko jego zapas rozruchowy. Wszystkie naraz nie startują.
Porównanie. Wynik porównaj z mocą znamionową agregatu. Nigdy z maksymalną.

Na skróty: do pracy +25–30% ponad sumę mocy pracujących jednocześnie. Do rozruchu agregat co najmniej 3× mocniejszy od największego silnika, który ma ruszyć. To są dwa różne pytania i agregat musi zdać oba — bierzesz większy wynik.

Przykład: betoniarka 1,1 kW, dwa reflektory po 0,5 kW i przecinarka 2,5 kW.

Pytanie	Rachunek	Wynik
Praca	1,1 + 1,0 + 2,5 = 4,6 kW, plus 25–30%	5,8–6,0 kW
Rozruch	największy silnik to przecinarka: 2,5 kW × 3	7,5 kW
Wybór	większy z dwóch wyników	min. 7,5 kW znamionowej

Agregat 7,0 kW przecinarki nie uruchomi, choć suma mocy się zgadza.

Trzy moce na tabliczce

Moc	Co znaczy	Do czego
Znamionowa	ciągła, cały dzień pracy	dobór
Maksymalna	chwilowa, na sekundy	tylko rozruch
kVA a kW	pozorna a czynna	kW = kVA × cos φ

Agregaty trójfazowe opisuje się zwykle przy cos φ 0,8: 6,0 kVA to 4,8 kW. Małe jednofazowe często przy cos φ 1. Porównuj w tych samych jednostkach.

Grzałka nie dostanie pełnych kVA: moc ogranicza silnik spalinowy, a prądnica ogranicza prąd. Rezerwę mocy maksymalnej traktuj jako sekundy, nie minuty.

Kto rusza najciężej

Odbiornik	Rozruch
Silnik indukcyjny załączany wprost	6–8× prądu pracy, szczyt chwilowy do ok. 20×
Sprężarka pod ciśnieniem	najgorszy przypadek: wysoki i długi
Pompa wirowa	rusza lekko
Szlifierka kątowa	bardzo krótki, ostry impuls
Łagodny rozruch (softstart)	szczyt niższy mniej więcej o połowę

Kolejność załączania: najciężej ruszający pierwszy, póki agregat jest nieobciążony. Resztę dokładasz potem.
Za duży zapas też szkodzi. Agregat klasyczny najzdrowiej pracuje na 50–75% mocy znamionowej. Na jednej piątej zarasta nagarem. Inwertera to nie dotyczy.

Jedna faza czy trzy

Agregat trójfazowy nie odda całej mocy z jednego gniazda 230 V. Każda faza to osobne uzwojenie na ⅓ mocy.

Agregat trójfazowy	Z gniazda 230 V
zwykły, np. 12 kW	4 kW, czyli ⅓
z przełącznikiem trybu	zwykle 70–80%*

* Sprawdź w danych konkretnego modelu. Pytanie przy zakupie brzmi „ile daje na fazę”, nie „ile ma kilowatów”.

Trójfazowy tylko wtedy, gdy na tabliczce narzędzia jest 400 V albo zasilasz instalację trójfazową.
Odbiorniki jednofazowe rozkładaj równo na trzy fazy.

AVR czy inwerter

	AVR	Inwerter
Co robi	pilnuje wartości napięcia, nie kształtu	buduje sinusoidę od nowa
Zniekształcenia w małym agregacie	kilkanaście, czasem 20%	poniżej 3%
Częstotliwość	idzie za obrotami silnika	niezależna od obrotów
Poza tym	—	cichszy, mniej pali, lżejszy; zwykle do ok. 7 kW
Wystarczy / potrzebny	halogen, wiertarka, grzałka, pompa	ładowarki, sterowniki, niwelatory, lasery

Duże agregaty stacjonarne z AVR schodzą poniżej 2%, więc różnica dotyczy małych przenośnych.
LED ma w środku zasilacz impulsowy i zwykle wytrzymuje.
Dwa inwertery połączysz równolegle tylko, jeśli producent to dopuszcza, i tylko jego kablem. Inaczej popłyną prądy wyrównawcze i uszkodzą agregaty.

Pięć błędów przy doborze

Dobór pod moc maksymalną zamiast znamionowej. Kupujesz liczbę z reklamy.
Pominięty prąd rozruchowy. Suma mocy się zgadza, a agregat gaśnie.
kVA porównane z kW jak ta sama liczba. 6,0 kVA to nie 6,0 kW.
Trójfazowy do sprzętu jednofazowego. Płacisz i dźwigasz więcej, a z gniazda masz ⅓.
Elektronika na małym agregacie z AVR. Ładowarka, niwelator i laser potrzebują czystego przebiegu.

Agregaty w sklepie

Agregaty znajdziesz w kategorii Agregaty prądotwórcze. Do oświetlenia budowy: maszty i lampy oświetleniowe.

Dalej: agregat w pracy — różnicówka, podłączenie do domu, czad, przewody, paliwo. Pytania o konkretny agregat: 603 516 692, pn–pt 8:00–16:00. Wszystkie poradniki TRAK-BUD 24.

Materiał informacyjny. Zawsze stosuj się do instrukcji producenta maszyny i do przepisów BHP obowiązujących na Twojej budowie.

Chwila, moment!